ظل الرحمن ( مترجم : عبد القادر هاشمى )

19

قانون ابن سينا ، شارحان و مترجمان آن ( فارسى )

به عنوان يك شاگرد ، بلكه بيشتر به عنوان يك مريد استفاده مىكرد . مقدّمهء كتاب الشفا و شرح رسالهء حىّ بن يقظان و كتاب الحيوان از يادگارهاى اوست . بيهقى مىگويد كه او نسخه‌اى از كتاب اخير را در كتابخانهء نظاميهء نيشابور ديده بود . او علاوه بر اين شرح قصيدهء عينيّهء ابن سينا را نوشته است و نسخه‌هاى آن در كتابخانه‌هاى برلين و وين و مونيخ محفوظ است . ما از مطالعهء توضيحاتى كه اين شاگرد فاضل ابن سينا راجع به قانون نوشته بود محروميم ، زيرا نسخه‌اى از آن به دست نيامده است . 2 1 شرف الدّين ايلاقى الفصول الايلاقيه و معالجات ايلاقى سيّد ابو عبد اللّه بن يوسف شرف الدّين ايلاقى نيشابورى ( متوفّى 460 ه . / 1067 م . ) طبيب و فيلسوف مشهور قرن يازدهم ميلادى شاگرد عمر خيّام و ابن سيناست . او جامع كمالات و فضايل علمى و عملى بود . در معالجه معروف بود و چنان كه رفيق درس او ابو عبيد جوزجانى با نوشتن تفسير مشكلات قانون سعى كرد مقامات پيچيده قانون را تفهيم نمايد ، اين شاگرد ابن سينا نيز كلّيّات قانون را تحت عنوان الفصول الايلاقيه خلاصه كرد . ايلاقى علاوه بر اين كار ، كلّياتى دربارهء معالجات جلد سوم و چهارم قانون را نيز به شيوهء تلخيص فراهم آورده است . اين تلخيص معالجات ايلاقى نام دارد . الفصول الايلاقيه بسيار مقبول واقع شد و چندين نفر شرح‌هايى بر آن نوشته‌اند كه جزئيات آن در اين كتاب در بخش ديگر ارائه شده است . كتابى كه ابن ابى اصيبعه با عنوان اسباب و علامات ذكر كرده غالبا معالجات ايلاقى است كه در آن اسباب و علامات و علاج امراض بيان شده است . ابو الحسن بيهقى در تتمّهء صوان الحكمه به كتاب‌هاى ديگر او مانند كتاب اللواحق ، كتاب دوست‌نامه ، كتاب سلطان‌نامه ، كتاب فى اعداد الوفق و كتاب الحيوان اشاره كرده است .